icon دکتر رضا مسیحی
image image

بیماری های مادرزادی قلب (CHD)

سالانه بین 2400 تا 3000 نوزاد در كشور با نوعی بیماری مادرزادی قلبی متولد می شوند. این شایع ترین اختلال مادرزادی در نوزادان است که از هر 100 تولد 1 نفر را تحت تاثیر قرار می دهد. CHD شامل گروهی از ناهنجاری های قلب است و یک نام کلی برای هر نوع ناهنجاری قلب، دریچه های قلب یا رگ های خونی اصلی است که در بدو تولد وجود دارد. نقایص می توانند از ساده تا پیچیده متغیر باشند و بسته به اینکه قلب چگونه رشد کرده است به تنهایی یا به صورت گروهی رخ دهد.

1. بیماری دریچه آئورت

بیماری دریچه آئورت (AVD) به مشکلات عملکرد دریچه بین بطن چپ و آئورت اشاره دارد که شامل دو نوع اصلی است: تنگی دریچه (باریک شدن دریچه و محدودیت جریان خون) و نارسایی دریچه (بسته نشدن کامل و بازگشت خون به بطن چپ). این بیماری می‌تواند مادرزادی باشد یا به علت عواملی مانند عفونت‌ها، افزایش سن، رسوب کلسیم، فشار خون بالا یا آسیب قلبی ایجاد شود.

 

2. نقص سپتوم دهلیزی (ASD)

نقص سپتوم دهلیزی (ASD) به وجود سوراخی در دیواره جداکننده دهلیزهای قلب اشاره دارد که معمولاً در دوران بارداری یا پس از تولد بسته می‌شود، اما در برخی کودکان باز می‌ماند. این نقص می‌تواند جریان خون به ریه‌ها را افزایش داده و در صورت عدم درمان، به آسیب رگ‌های ریوی، فشار خون ریوی، نارسایی قلبی، ضربان غیرطبیعی قلب و افزایش خطر سکته مغزی در بزرگسالی منجر شود.

 

3. نقص سپتال دهلیزی بطنی (AVSD)

نقص ديواره دهلیزی بطنی (AVSD) نوعی نقص مادرزادی قلب است که شامل وجود سوراخ‌هایی بین حفره‌های راست و چپ قلب و تشکیل ناقص دریچه‌های کنترل‌کننده جریان خون بین این حفره‌ها می‌باشد. این نقص باعث جریان غیرطبیعی خون، کاهش اکسیژن خون و انتقال خون اضافی به ریه‌ها می‌شود که فشار زیادی بر قلب و ریه‌ها وارد کرده و ممکن است منجر به نارسایی قلبی شود. معمولاً این مشکل در ۴ تا ۶ ماه اول زندگی با جراحی ترمیم می‌شود.

 

4. کاردیومیوپاتی

کاردیومیوپاتی بیماری عضله قلب است که عملکرد قلب در پمپاژ خون را دشوار می‌کند و ممکن است ناشی از عوامل ژنتیکی، عفونت‌ها، داروها یا اختلالات متابولیکی باشد. انواع آن شامل کاردیومیوپاتی اتساعي (DCM) که با ضعف و گشادی بطن چپ همراه است، کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) که باعث ضخیم شدن غیرطبیعی عضله قلب می‌شود، و کاردیومیوپاتی محدودکننده (RCM) که با کاهش انعطاف‌پذیری عضله قلب مشخص می‌شود. علائم شامل تنگی نفس، خستگی، ورم اندام‌ها و ضربان نامنظم قلب است. درمان شامل معاینات منظم، دارو، جراحی یا دستگاه‌های کمکی بوده و در موارد شدید ممکن است پیوند قلب لازم باشد.

 

5. کوآرکتاسیون آئورت

کوآرکتاسیون آئورت به باریک شدن آئورت اشاره دارد که باعث می‌شود قلب برای پمپاژ خون از طریق ناحیه باریک سخت‌تر کار کند. این نقص معمولاً در نزدیکی مجرای شریانی رخ می‌دهد و علائم آن از خفیف تا شدید متغیر است. درمان اغلب موفقیت‌آمیز است، اما بیمار نیاز به پیگیری مادام‌العمر برای نظارت بر وضعیت دارد.

 

6. بیماری مادرزادی سیانوتیک (CCHD)

بیماری قلبی مادرزادی سیانوتیک (CCHD) شامل گروهی از نقایص قلبی است که باعث کاهش اکسیژن خون و سیانوز (آبی شدن پوست، لب‌ها و انگشتان) می‌شود. علائم شامل تغییر رنگ آبی پوست و حملاتی با کاهش شدید اکسیژن است. این بیماری معمولاً با عوامل ژنتیکی مانند سابقه خانوادگی یا سندرم‌هایی مانند داون مرتبط است، اما می‌تواند به علت عوامل خارجی مانند قرارگیری مادر در معرض مواد سمی، عفونت یا دیابت کنترل‌نشده در بارداری نیز ایجاد شود.

 

7. سندرم هیپوپلاستیک قلب چپ (HLHS)

سندرم هیپوپلاستیک قلب چپ (HLHS) یک نقص مادرزادی شدید است که در آن سمت چپ قلب به درستی توسعه نیافته یا بسیار کوچک است و نمی‌تواند خون اکسیژن‌دار را به بدن پمپ کند. این وضعیت یکی از جدی‌ترین نقایص قلبی است و نوزادان مبتلا در روزهای اولیه زندگی بسیار بیمار هستند و برای بقا به جراحی فوری نیاز دارند.

 

8. سندرم هیپوپلاستیک قلب راست (HRHS)

سندرم هیپوپلاستیک قلب راست (HRHS) شامل گروهی از نقایص مادرزادی است که در آن ساختارهای سمت راست قلب (مانند دریچه سه‌لتی، بطن راست و دریچه ریوی) به درستی توسعه نیافته یا کوچک هستند. این نقص عملکرد صحیح قلب را مختل کرده و مانع از ارسال خون کافی به ریه‌ها می‌شود.

 

9. بیماری دریچه میترال

بیماری دریچه میترال زمانی رخ می‌دهد که دریچه میترال به درستی کار نکند، باعث نشت خون به دهلیز چپ شده و پمپاژ خون کافی از بطن چپ مختل شود. این بیماری می‌تواند مادرزادی یا ناشی از افتادگی دریچه میترال (نارسایی اولیه) یا مشکلات بطن چپ (نارسایی ثانویه) باشد. تنگی دریچه میترال نیز اغلب به دلیل تب روماتیسمی، عارضه‌ای از عفونت استرپتوکوکی، ایجاد می‌شود.

 

10. مجرای شریانی پایدار (PDA)

مجرای شریانی پایدار (PDA) لوله‌ای است که خون را بین آئورت و شریان ریوی در جنین منتقل می‌کند. این لوله معمولاً پس از تولد بسته می‌شود، اما در برخی موارد بسته نمی‌شود و باعث می‌شود خون به ریه‌ها وارد شود، که قلب و ریه‌ها را مجبور به کار سخت‌تر می‌کند. اگر PDA کوچک باشد، معمولاً نیازی به درمان ندارد. این مشکل معمولاً به عنوان یک نقص مادرزادی در قلب شناخته می‌شود.

 

11. آترزی ریوی

آترزی ریوی نقص در دریچه ریوی است که به طور طبیعی جریان خون را از بطن راست قلب به شریان ریوی (رگ خون‌رسانی به ریه‌ها) کنترل می‌کند. در این بیماری، دریچه ریوی به درستی تشکیل نمی‌شود و خون نمی‌تواند از بطن راست به ریه‌ها برسد. اکثر نوزادان مبتلا به آترزی ریوی پس از تولد نیاز به دارو برای باز نگه داشتن مجرای شریانی دارند تا جریان خون به ریه‌ها ادامه یابد تا زمانی که دریچه ریوی ترمیم شود.

 

12. تنگی ریه

تنگی ریه (یا تنگی ریوی) زمانی رخ می‌دهد که دریچه ریوی بین بطن راست قلب و شریان ریوی کوچک، باریک یا سفت شود. شدت علائم بسته به میزان تنگی متفاوت است؛ در موارد خفیف ممکن است درمانی نیاز نباشد، اما در موارد شدیدتر، اصلاح دریچه ریوی ضروری است تا خون به درستی به بدن جریان یابد. این نقص در دوران بارداری رخ می‌دهد و اغلب به دلیل رشد نادرست قلب نوزاد در رحم است. علت دقیق آن هنوز ناشناخته است و به رفتار مادر در دوران بارداری مربوط نمی‌شود.

 

13. بیماری دریچه ریوی

بیماری دریچه ریوی زمانی رخ می‌دهد که دریچه ریوی به درستی کار نمی‌کند و این مشکل می‌تواند جریان خون از بطن راست قلب به ریه‌ها را مختل کند. دریچه ریوی بین بطن راست و شریان ریوی قرار دارد. درمان این بیماری به نوع و شدت مشکل بستگی دارد.

 

14. آسیب شناسی بطن منفرد

آسیب‌شناسی بطن منفرد زمانی رخ می‌دهد که یکی از بطن‌های قلب به درستی تشکیل نشود، به طوری که قلب تنها یک محفظه پمپاژ داشته باشد. این نقص باعث کاهش مقدار خون غنی از اکسیژن رسیده به بدن می‌شود. علت دقیق این مشکل معمولاً مشخص نیست و برخی از کودکان ممکن است نقایص قلبی دیگری نیز به طور همزمان داشته باشند.

 

15. تترالوژی فالوت (ToF)

تترالوژی فالوت (ToF) یک نقص مادرزادی قلبی است که شامل چهار مشکل عمده در قلب و عروق خونی است: 1) نقص دیواره بین بطنی، که یک سوراخ در دیواره بین دو بطن ایجاد می‌کند؛ 2) تنگی شريان ریوي ، که باریک شدن دریچه ریوی و شریان ریوی را شامل می‌شود؛ 3) هیپرتروفی بطنی، که ضخیم شدن دیواره بطن راست است؛ و 4) قرار گيري آئورت روي سوراخ ديواره بين بطني ، که باعث می‌شود دریچه آئورت از هر دو بطن باز شود و به سمت نقص دیواره بین بطنی قرار گیرد. این ترکیب از نقایص باعث مشکلات جدی در جریان خون به ریه‌ها و بدن می‌شود.

 

16. جابجایی شریان های بزرگ (TGA)

جابجایی شریان‌های بزرگ (TGA) یک نقص مادرزادی است که در آن دو شریان اصلی، آئورت و شریان ریوی، موقعیت خود را تغییر می‌دهند. در این وضعیت، خون با اکسیژن كم از بدن وارد قلب راست می‌شود، اما به جای رفتن به ریه‌ها، از طریق آئورت به بقیه بدن پمپاژ می‌شود. خون غنی از اکسیژن که از ریه‌ها وارد قلب می‌شود، مستقیماً به ریه‌ها پمپاژ می‌شود. این نقص ممکن است بلافاصله پس از تولد نیاز به جراحی یا درمان‌های دیگر داشته باشد. نوزادان مبتلا به TGA اغلب دارای نقایص قلبی دیگر مانند نقص سپتوم بطنی یا دهلیزی هستند که به خون غنی از اکسیژن اجازه می‌دهند تا به بدن پمپاژ شود.

 

17. نقص دیواره بین بطنی (VSD)

نقص دیواره بین بطنی (VSD) به وجود سوراخی در دیواره‌ای گفته می‌شود که دو بطن قلب را از هم جدا می‌کند. این سوراخ باعث می‌شود خون غنی از اکسیژن از بطن چپ به بطن راست نشت کند و به جای پمپاژ به بدن، به ریه‌ها فرستاده شود. این وضعیت باعث افزایش حجم خون در ریه‌ها و سخت‌تر شدن کار قلب و ریه‌ها می‌شود. VSD شایع‌ترین نوع نقص مادرزادی قلب است و اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به عوارضی مانند نارسایی قلبی، فشار خون ریوی، آریتمی یا سکته شود.